BETAM: İkinci çeyrekte sert daralma gelecek

BETAM, Haziran 2020 ‘Ekonomik Büyüme ve Tahminler’ raporunu yayınladı.
BETAM: İkinci çeyrekte sert daralma gelecek
Kesinleşen Nisan ve kısmen açıklanan Mayıs ayı GSYH öncü göstergeleri ile yaptığımız hesaplamalara göre 2020 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla GSYH'nin yüzde 7,5 oranında daralmasını bekliyoruz. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerle yaptığımız hesaplamalarla ise 2020 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla GSYH'nin yüzde 6,5 küçüleceğini öngörüyoruz.

Neredeyse tüm öncü göstergelerin azalma kaydettiğini belirtmek isteriz. Büyümeye ne tüketim ne yatırım ne de dış ticaret yoluyla olumlu bir katkı söz konusudur. Ekonomiyi canlandırma çabalarının (TCMB'nin faiz indirimleri ve kamu bankalarının düşük faizli kredileri, esnaf destek paketi) başarılı olup olmayacağı ve pandemide ikinci bir dalga ihtimali belirsizliğini korumaktadır. Haziran ayı verileri yayınlandığında bu çabaların ekonomiyi nasıl etkilediği ve ikinci çeyrek büyümesi ile ilgili daha net bir fikrimiz olacaktır.



Tüketim harcamaları azalıyor

2020 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla konut ve tüketici kredilerindeki ılımlı artışlar haricinde tüm mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış tüketim öncü göstergelerinde keskin düşüşler olduğu görülmektedir. En sert daralmalar dayanıklı ve dayanıksız tüketim malları (sırasıyla yüzde 46,5 ve yüzde 31,5) ile ithal tüketim mallarında (yüzde 27,4) gerçekleşmiştir. Konut kredileri aynı dönemde yüzde 0,6 ile ılımlı bir artış kaydederken tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarında ise yüzde 2,2 ile yüksek bir artış kaydedilmiştir.



Kıyaslamayı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yaptığımızda, 2020 yılının ikinci çeyreğinde dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında ve ithal tüketim mallarında benzer daralmalar olduğunu görmekteyiz (sırasıyla yüzde 48,7, yüzde 28,4 ve yüzde 17,1). ÖTV ve kamu tüketim harcamalarında ılımlı artışlar olacağını, tüketici ve konut kredilerinde ise yıllık büyümelerin oldukça yüksek seyrettiğini hesaplıyoruz.



Yatırım göstergeleri ekside

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriye göre, 2020 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla ticari krediler ve perakende sektörü stokları haricinde tüm yatırım göstergelerinin ciddi oranlarda azalmasını bekliyoruz. Son üç aydaki üretim hacmi ve ara yatırım malı sanayi üretim endeksi yüzde 31,6 gerileyeceğini, yatırım malı kapasite kullanım oranının yüzde 25,9 ve yatırım malı ithalatının ise yüzde 21,2 daralacağını hesaplıyoruz. Ticari kredilerde yüzde 14,9 ile son derece güçlü bir büyüme yaşanacağını ve perakende sektörü stoklarında yüzde 8,7 artış olmasını bekliyoruz.



Kıyaslamayı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yaptığımızda yine benzer bir tabloyla karşılaşıyoruz. Yatırım male ithalatının yıllık bazda yüzde 3,9 artış göstermesi haricinde son üç aydaki üretim hacminde, ara malı ve yatırım malı üretimlerinde sert düşüşler olduğu görülüyor. Ticari kredilerde de yine güçlü bir artış olacağını hesaplıyoruz.



Dış ticaret daralıyor

2020 yılının ilk çeyreğinde, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dış ticaret rakamlarına baktığımızda ihracatın bir önceki döneme göre yüzde 33,9 ve ithalatın yüzde23,2 daralacağını hesaplıyoruz.



Bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla baktığımızda ise ihracat ve ithalattaki daralmaları sırasıyla yüzde 36,4 ve yüzde 14,6 olarak tahmin ediyoruz.



Korona virüs salgınının tüm ekonomileri olumsuz etkilemesiyle dış ticaretteki kayıplar kaçınılmaz hale geldi. Türkiye için ihracatın ithalattan daha hızlı küçülmesi ise dış ticaretin ekonomiyi baskılayacağı sinyalini veriyor. Yaz aylarında turizm sektörünün kayıplarının devam etmesi bu tabloyu daha da ağırlaştırabilir.

Genel değerlendirme

GSYH tahmininde kullandığımız diğer mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış değişkenlerin hepsinde önemli azalmalar olacağını tahmin ediyoruz. En dikkat çekici azalma hizmet sektörüne olan talepte yüzde 47,5 ile öne çıkıyor. İmalat sanayi üretim endeksi yüzde 35,3 daralma gösterirken gelecek 12 ay yatırım beklentisi de yüzde 32,1 küçülerek piyasadaki karamsarlığa işaret ediyor.



Geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslandığında, bütün kalemlerde daralma yaşanmıştır. Benzer şekilde en sert düşüş hizmetlere olan talepte (yüzde 51,8) olurken bunu gelecek 12 ay yatırım beklentisi ve imalat sanayi üretim endeksi izlemiştir (sırasıyla yüzde 30,9 ve yüzde 30,8 küçülme).



Kesinleşen Nisan ve kısmen açıklanan Mayıs ayı öncü göstergeleri ışığında 2020 yılının ilk çeyreğinde GSYH'nin çeyreklik bazda yüzde 6,5, yıllık bazda ise yüzde 7,5 küçüleceğini tahmin ediyoruz. Neredeyse tüm öncü göstergelerin daralma kaydettiğini belirtmek isteriz. Ekonomiyi canlandırma çabalarının (TCMB'nin faiz indirimleri ve kamu bankalarının düşük faizli kredileri, esnaf destek paketi) başarılı olup olmayacağı ve pandemide ikinci bir dalga ihtimali belirsizliğini korumaktadır. Haziran ayı verileri yayınlandığında bu çabaların ekonomiyi nasıl etkilediği ve ikinci çeyrek büyümesi ile ilgili daha net bir fikrimiz olacaktır.



Şekil 1: Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış çeyreklik öncü göstergeler. Tüketici kredileri ve bireysel kredi kartları 2016 yılının ilk çeyreği 100 olacak şekilde endekse dönüştürülmüştür.

HABER YORUMLARI